GIÁO DỤC TRONG KỶ NGUYÊN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO: CON NGƯỜI VẪN LÀ TRUNG TÂM CỦA MỌI SỰ PHÁT TRIỂN

Từ ngày 02 đến ngày 04/11/2026, Hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (Global MOOC and Online Education Conference - GMC 2026) đã diễn ra tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Sự kiện do Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng đăng cai, với sự phối hợp của Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) cùng Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO (UNESCO IITE).

Với chủ đề "Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo", hội thảo quy tụ gần 400 đại biểu đến từ hơn 25 quốc gia, bao gồm các nhà quản lý giáo dục, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện nhiều tổ chức giáo dục quốc tế. Các nội dung thảo luận tập trung vào sự thay đổi của giáo dục đại học trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), cũng như cách con người và công nghệ có thể phối hợp để nâng cao chất lượng dạy và học.

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra những thay đổi mới trong giáo dục

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động giáo dục. Từ việc hỗ trợ tìm kiếm thông tin, xây dựng tài liệu học tập đến cá nhân hóa quá trình học, AI đang dần trở thành một công cụ hỗ trợ trong cả giảng dạy và nghiên cứu.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ cũng đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Người học cần được trang bị khả năng tư duy độc lập, biết chọn lọc và đánh giá thông tin thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những câu trả lời do AI cung cấp. Người dạy cũng cần thay đổi phương pháp tiếp cận, không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn người học phát triển năng lực tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề.

Tại GMC 2026, các nội dung về đổi mới mô hình giáo dục, phát triển năng lực cho người dạy và người học, đạo đức trong ứng dụng AI và hợp tác giáo dục quốc tế đã cho thấy yêu cầu cần có một cách tiếp cận toàn diện hơn đối với giáo dục trong thời đại số.

Không chỉ phát triển tri thức, cần quan tâm đến sức khỏe tinh thần và năng lực của người học

Từ góc độ tâm lý học và giáo dục, sự phát triển của công nghệ không chỉ làm thay đổi cách con người tiếp nhận kiến thức mà còn ảnh hưởng đến thói quen học tập, giao tiếp và các mối quan hệ xã hội.

Trong môi trường học tập hiện đại, bên cạnh năng lực chuyên môn và kỹ năng sử dụng công nghệ, người học cần được quan tâm đến sức khỏe tinh thần, khả năng quản lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và khả năng thích ứng trước những thay đổi.

Đặc biệt, việc sử dụng công nghệ thiếu kiểm soát có thể khiến người học gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung, hình thành thói quen phụ thuộc vào các công cụ hỗ trợ hoặc hạn chế những tương tác trực tiếp trong đời sống. Vì vậy, giáo dục cần chú trọng hơn đến việc xây dựng môi trường học tập cân bằng, nơi công nghệ được sử dụng hợp lý và các giá trị về cảm xúc, nhân cách, sự kết nối giữa con người với con người vẫn được đề cao.

Đây cũng là những vấn đề cần được quan tâm trong công tác tâm lý học đường. Nhà trường không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt kiến thức mà còn cần tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện về trí tuệ, cảm xúc, kỹ năng xã hội và khả năng thích ứng với cuộc sống.

Định hướng giáo dục lấy con người làm trung tâm trong thời đại số

Từ những vấn đề được đặt ra tại GMC 2026, có thể thấy rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục cần đi cùng với trách nhiệm và sự quan tâm đến con người.

Công nghệ có thể hỗ trợ giáo viên trong quá trình giảng dạy, giúp người học tiếp cận kiến thức nhanh chóng và mở rộng cơ hội học tập. Tuy nhiên, những yếu tố như sự thấu hiểu, đồng cảm, khả năng nhận diện cảm xúc, hỗ trợ tâm lý và xây dựng mối quan hệ tích cực vẫn cần có sự tham gia trực tiếp của con người.

Đối với giáo dục, điều quan trọng không chỉ là đào tạo người học biết sử dụng công nghệ mà còn giúp họ biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, có tư duy độc lập và giữ được những giá trị nhân văn trong các mối quan hệ xã hội.

Việc kết hợp giữa tri thức, công nghệ và khoa học tâm lý sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, an toàn và phù hợp với nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân.

Vai trò của khoa học tâm lý - giáo dục trong quá trình chuyển đổi số

Trước những thay đổi của giáo dục trong thời đại công nghệ, khoa học tâm lý - giáo dục có vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu, nhận diện và hỗ trợ những nhu cầu phát triển của người học.

Việc quan tâm đến đặc điểm tâm lý, khả năng tiếp nhận kiến thức, cảm xúc và hành vi sẽ giúp các hoạt động giáo dục được xây dựng phù hợp hơn với từng đối tượng. Đồng thời, công tác tham vấn tâm lý học đường, giáo dục kỹ năng sống và phát triển năng lực cảm xúc - xã hội cần tiếp tục được chú trọng để hỗ trợ học sinh, sinh viên thích ứng với môi trường học tập ngày càng thay đổi.

Với định hướng nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các hoạt động trong lĩnh vực tâm lý học - giáo dục, Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý - Giáo dục quan tâm đến những xu hướng đổi mới giáo dục, đặc biệt là sự kết hợp giữa công nghệ và các giá trị phát triển con người.

Thông qua việc cập nhật những vấn đề mới của giáo dục trong nước và quốc tế, Viện hướng đến góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy ứng dụng kiến thức tâm lý học vào thực tiễn và lan tỏa những giá trị giáo dục tích cực trong cộng đồng.

Giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không chỉ hướng đến việc tạo ra những người học có nhiều kiến thức hơn, mà còn cần hình thành những con người có tư duy độc lập, biết thấu hiểu, có trách nhiệm và khả năng thích ứng. Công nghệ có thể là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, nhưng con người và sự phát triển toàn diện của con người vẫn phải là mục tiêu cốt lõi của giáo dục.